Help!

Ik zit met een taalkwestie en kom er niet uit. Daarom doe ik een beroep op jouw hulp en taalintuïtie. Kijk eens naar de volgende twee zinnen: ‘Gen Z omvat de generatie van jongeren geboren tussen 1997 en 2012’ en ‘De Nederlandse fotograaf Çigdem Yüksel maakte een boeiend boek over de eerste generatie vrouwen uit Turkije die in Nederland kwamen wonen.’ Wat valt je op?

Met of zonder ‘van’?
Heb je het gezien? Het gaat om van tussen generatie en jongeren in de eerste zin en het ontbreken van het voorzetsel tussen generatie en vrouwen in de tweede. Het gebruik van van in dit soort constructies viel me vorige week voor het eerst op bij het lezen van een boek over onderwijspsychologie. Daarin las ik ‘de huidige generatie van jongeren’ en ik bleef erop hangen. Het totaal tegen mijn taalgevoel in, maar als je op internet op andere, soortgelijke constructies met van zoekt, ontdek je dat die best vaak voorkomen. Een paar voorbeelden:

• Verschillende soorten van planten hebben een mooie herfstverkleuring.
• In dit grappige prentenboek maak je kennis met een bonte verzameling van dieren.
• Dit pakket van maatregelen bevat de toekomstvisie gewasbescherming 2030 van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
• Deze docent behoort tot de kleine groep van docenten die waarschijnlijk niet zal veranderen.

Ik zou in al deze gevallen van weglaten, maar blijkbaar hebben andere taalgebruikers er geen probleem mee dat het voorzetsel ertussen gewurmd is.

e-ANS
Ik vroeg me af of mijn taalgevoel me in steek liet en ging op zoek naar een uitleg. Ik dook in de e-ANS, de digitale standaard grammatica van het Nederlands, en kwam uit bij paragraaf 14.4.4.3 (‘Naamwoordelijke constituenten met een substantivistische kern’). Daarin vond ik een hele reeks voorbeelden van een hoeveelheid aanduidende woorden in combinatie met een zelfstandig naamwoord, zoals ‘een stapel boeken’, ‘een kudde schapen’ en ‘een verzameling inheemse planten’, maar er staat niets over een alternatieve constructie met van. Ik zocht ook elders in de e-ANS, maar tevergeefs.

AI
Ook een korte speurtocht op internet leverde geen antwoord op en ik zocht mijn toevlucht tot AI. Of liever: AI drong zich aan mij op. Sinds kort is het eerste zoekresultaat van Google namelijk een AI-antwoord van Gemini en ik dacht: ‘Laat ik dat eens proberen’. Dit is wat ik Google vroeg: ‘Wat is goed: “een verzameling van dieren” of “een verzameling dieren”? Of zijn beide goed? Zo ja, wat is het verschil?’ Dit is de uitleg die ik kreeg (in samenvatting):

“Een verzameling dieren”
Dit is de meest gebruikelijke en natuurlijke formulering. … Voorkeur in standaardtaal: deze constructie is beknopter en wordt in verzorgde schrijftaal vaker gebruikt.

“Een verzameling van dieren”
Deze vorm is ook correct, maar klinkt iets formeler of omslachtiger. Het voorzetsel “van” maakt het explicieter, maar is vaak overbodig. … Deze formulering kan gepast zijn als je nadruk wilt leggen op de herkomst of de aard van de verzameling, of als de zin anders niet lekker loopt.

Samenvatting:
* “Een verzameling dieren” – meest gebruikelijk, bondig, voorkeur in standaardtaal.
* “Een verzameling van dieren’ – formeler, explicieter, ook correct, maar minder gebruikelijk.

Gebruik dus bij voorkeur “een verzameling dieren”, tenzij je een specifieke reden hebt om het voorzetsel “van” toe te voegen.

Ter controle legde ik mijn vragen ook voor aan ChatGPT en deze digitale AI-vraagbaak kwam met ongeveer hetzelfde antwoord. Over ‘een verzameling van dieren’ kreeg ik de volgende informatie:

• Dit is ook correct, maar klinkt wat omslachtiger of plechtiger.
• Deze vorm wordt soms gebruikt voor nadruk of in contexten waar je bijvoorbeeld een deelverzameling bedoelt (bijv. “een verzameling van dieren uit Azië”).
• Voorbeeld: De kunstenaar maakte een verzameling van dieren in klei.

Samenvatting:
Gebruik “een verzameling dieren” in de meeste gevallen.
Gebruik “een verzameling van dieren” als je extra nadruk wil leggen of als het onderdeel is van een bredere constructie.

Wat vind jij van deze uitleg van Gemini en ChatGPT? Kun je je hierin vinden? Is het gebruik van van in combinaties zoals ‘een verzameling van dieren’ correct, maar formeler, explicieter en nadrukkelijker? Wat zegt jouw taalgevoel?